Գործնական հայոց լեզու 8

Քո ընտրությամբ բլոգում առանձնացրո՛ւ տասը դարձվածքը և սովորի՛ր դրանց բացատրությունները: Սովորելուց հետո փորձիր բացատրել, թե, ըստ քեզ, ի՞նչ է դարձվածքը

Ականջ դնել – գաղտնաբար լսել

Էշի ականջում քնած լինել – աշխարհից՝ կյանքից անտեղյակ լինել

Էշն ինչ գիտի՝ նուշն ինչ է – ինչ-որ բանի արժեքը չիմանալ

Ոտքդ վերմակիդ չափով մեկնիր – ապրիր ունեցածդ միջոցներով

Ջրի բերածը ջուրն էլ կտանի – ոչ արդար աշխատանքով վաստակածը բարիք չի բերի

Ձուկը գլխից է հոտել – անօրինությունները, անպատշաճ արարքները մեծերից, ղեկավարներից են գալիս:

Գյուղը կանգնի՝ գերան կը կոտրի – միասնությունը ուժ է

Աչքը հանել – խստորեն պատժել

Գլուխ դնել ջանալ

Գլուխ բերել – որևէ  գործ հաջողությամբ վերջացնել

Ուղղագրություն

17.Գտի՛ր սխալ գրությամբ բառերը և ուղղի՛ր:

Ա. Երփներանգ, արփի, փրփրել, փափուկ, սրփազան սրբազան, ճամփորդ, համփերություն – համբերություն, դափնի, շամփուր:

Բ. Կարթ, խորթ, զվարթ, պարթև, նյարթ – նյարդ, թարթել, երթվել – երդվել, փարթամ:

18.Գտի՛ր սխալ գրությամբ բառերը և ուղղի՛ր:

Ա. Համարձակ, բարձունք, վերադարձ, վարձատրել, հարձուփորձ – հարցուփորձ, հարձակում, մրձույթ – մրցույթ:

Բ. Դեղձ, դաղձ, դեղձանիկ, բաղձանք, օցանման – օձանման, ատաղծագործ – ատաղձագործ:

19.Գտի՛ր սխալ գրությամբ բառերը և ուղղի՛ր:

Ա. Զմրուխտ, ապուխտ, բախտավոր, թախտ, խեխտել – խեղդել, կխտար, խրոխտ, ոխկույզ – ողկույզ, տախտակ, նախկին:

Բ. Ճեղքել, կմաղք – կմախք, աղքատ, կողպեք, վղտալ – վխտալ, եղբայր, սանդուղք:

20. Տրված բառերի կազմությունն ու գրությունը բացատրի՛ր:

ա) Անհյուրընկալ, զրուցընկեր, դյուրընկալ, գահընկեց, անընդհատ, համընթաց:

Ա շարքի բոլոր բառերը ընդհանուր են նրանով, որ միանում են ը հոդակապով։

բ) Միջօրե, հանապազօրյա, ոսկեզօծ, ապօրինի,առօրյա, առօրեական, բացօթյա, բարօրություն, զօրուգիշեր:

Բ շարքի բոլոր բառերը ընդհանուր են նրանով, որ միանում են օ հոդակապով։

գ) Մանրէ, վայրէջք, հնէաբան, որևէ, երբևէ:

Գ շարքի բոլոր բառերը ընդհանուր են նրանով, որ միանում են է հոդակապով։

21. Որտեղ անհրաժեշտ է, ը գրի՛ր:

Անակնկալ, անըմբռնելի, օրըստօրե, ակնթարթ, անընդմեջ, լուսնկա, մթնկա, համընդհանուր, մերթընդմերթ, անընթեռնելի, ակնհայտ, անընդհատ, անհյուրընկալ, սրընթաց:

22. Կետերի փոխարեն դհ, դ, կամ թ գրի՛ր:

Ընթացք, ընդարձակ, անընդհատ, ընդմիջել, ընդհանուր, ընդամենը, ընթանալ, ընթրել, ակնթարթ, անդադար, ընթերցել, ընդառաջ, անընթեռնելի:

23. Պարզի՛ր, թե ինչի՛ հիման վրա է կազմվել բառաշարքը և ավելացրո՛ւ նոր բառեր:

Արևմտաեվրոպական, Ոսկեվազ, դափնեվարդ, ծաղկեվաճառ, Ծաղկեվանք, հազրեվարդ:

24. Յուրաքանչյուր շարքում կետերը փոխարինի՛ր նման հնչողություն ունեցող տրված արմատներով: Ող, ոխ, ուղտ, ուխտ, թյուր, թույր, բույր, բյուր, բարկ, բարք, վարկ, վարք, աղտ, ախտ:

Թոքախտ, աղտոտել, …ակալ, …նաշար, …ուբարք, …աբեկել …տադրուժ, ուղատեր, վարքու…, …ություն, …իմացություն, ձյունա…, համ…, …ավոր:

25. Կետերը փոխարինի՛ր կրկնակ բաղաձայններով:

ճ..ալ, բ..ալ, ֆ..ալ, թ..ալ, ու..ակի, ու..անկյուն, Ա..ա, Է..ա, թռչու..եր, հենարա..եր, ի..սուն, ի..ական, օ..ան, ե..որդ, չո..որդ, տա..ական, տա..ալուծել, անդո.., բե..ի, մ..կածուփ:

26. Կետերի փոխարեն գրի՛ր մ կամ ն (ո՞ր դեպքում է ն գրվում):

Անբնական, ամբիոն, ամբողջ, ամպամած, անպայման, զամբյուղ, անբասիր, ամփոփել, անփոփոխ, անպետք, ամբարել, անբարտավան:

27. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

«Օդային ամրոց» արտահայտությունը նշանակում է անպտուղ երևակայություն, իզուր երազանք, անիրագործելի պլաններ: Այդ արտահայտությունը վերագրում են քրիստոնեական քարոզիչ Ավգուստիանոսին, որն իր աշխատություններից մեկում խոսում է օդային շինարարության մասին: Հետագայում մարդիկ այդ արտահայտությունը գործածում են ձևափոխված` «Օդային ամրոց» ձևով:

28. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Մեռյալ ծովի ջուրն այնքան աղի է, որ այնտեղ ոչ մի կենդանի էակ չի կարող ապրել: Արևմտյան Ասիայի տոթակեզ անանձրև կլիմայի պատճառով անըդհատ շատ ջուր է

գոլորշանում ծովի մակերևույթից, իսկ լուծված աղերը մնում են ծովում ու մեծացնում ջրի աղիությունը: Ծովում խորանալուն զուգընթաց` աղիությունն աճում է: Աղերը Մեռյալ ծովի քառորդ մասն են կազմում, նրա մեջ աղերի ընդհանուր քանակը քառասուն միլիոն տոննա է

29. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Ամերիկյան մի ակումբում, որտեղ երաժշտությունն անդադար որոտում է, կարելի է անդորր գտնել: Ավտոմատի մեջ տասը ցենտ են գցում, և այն երեք րոպեով անջատվում է: Տասը ցենտը քիչ չէ, բայց ինչքա՜ն հաճելի է. թվում այն անդորրը, որի համար անձամբ կանխիկ վճարել ես: Հազար ինը հարյուր հիսունիննթվին ամերիկյան ռադիոն մի անսովոր հաղորդում տվեց: Ունկնդիրների ուշադրությանը ներկայացրին մի լուր` աղմուկի դեմ պայքարող կազմակերպություն ստեղծելու մասին, ու ընդհուպ մինչև տասնհինգ րոպեանոց հաղորդման վերջը տևող լռություն:

30. Բաց թողնված տառերը լրացրու՛:

Մարդուն իր ամբողջ կյանքում ուղեկցում է ձայնը: Մարդը բացարձակ լռության պայմաններում վատ է զգում. նրան պատում է երկկուղի ու անհարմարության զգացում: Բացարձակ լռությունը խա.արում է մար.ու ն..րդային համակարգն այնպես, ինչպես և անվեր. աղմուկը: .րոտը, հրաբու.ների ձայնը, ծովային մ..իկները և այլ աղմուկներ անհանգստացնում են մարդուն: Կան բնական աղմուկներ .լ, ինչպես թռ.ու..երի դայլայլը, ա..յուրների կարկաչ..նը, ծովի ալիքների համ.նթաց ճողփ..նը, հաճելի են մար.կանց համար, բարերար են ներգործում նրանց ն..րդային համակար.ի վրա: Տհաճ աղմուկը քայքայում է մար.ու առո..ությունը: Աղմուկի հետ են կապվում լսողության կորուստը, ն..րդահոգեկան հիվանդությու..երի աճը, ֆիզիկական և մտա.որ ըն.ունակություն..երի նվազումը:

Գրաբարյան տեքստերը փոխադրի՛ր աշխարհաբարի։

Քե´զ ասեմ, այր քաջ Արտաշէս,

Որ յաղթեցեր քաջ ազգին Ալանաց,

Ե´կ հաւանեա´ց բանից աչագեղոյ դստերս Ալանաց`

Տալ զպատանիդ.

Զի վասն միոյ քինու ոչ է օրեն դիւցազանց`

Զայլոց դիւցազանց զարմից

Բառնալ զկենդանութիւն

Կամ ծառայեցուցանելով

Ի ստրկաց կարգի պահել

Եւ թշնամութիւն յաւիտենական

Ի մէջ երկոցունց ազգաց քաջաց հաստատել:

Կարդա այսպես

Յաղթեցեր          – հաղթեցեր

Հաւանեաց         – հավանյաց

աչագեղոյ           – աչագեղո

զպատանիդ       – ըզպատանիդ

զկենդանութիւն – ըզկենդանություն

միոյ                      – միո

դիւցազանց         – դյուցազանց

յաւիտենական   – հավիտենական

Բառարան

յաղթեցեր         – հաղթեցիր

հաւանեաց       – հավանիր

անսա                – հավատա

բանից                – խոսքերի (ն)

աչագեղոյ դստերս ալանաց – իմ` ալանաց աչագեղո դստեր

զպատանիդ      – այդ պատանուն

զի                        – թե, որովհետև, քանի որ, քանզի

վասն                  – մասին, պատճառով, համար

միոյ քինու         – մի քենի

դիւցազանց        – դյուցազունների, դյուցազուններին

օրէն                    – օրենք, կարգ

զարմ                   – ցեղ, տոհմ, զավակ

զայլոց դիւցազանց զարմից – այլ դյուցազունների զարմից

բառնամ               – վերցնել, տանել

բառնալ զկենդանութիւն             – սպանել

ծառայեցուցանել                          – ծառայեցնել

ի ստրկաց կարգի                         – ստրուկների կարգում

թշնամութիւն յավիտենական    – հավիտենական թշնամություն

ի մէջ երկոցունց ազգաց քաջաց – երկու քաջ ազգերի մեջ

3.Հեծավ արի արքայն Արտաշէս ի սեաւն գեղեցիկ,

Եւ հանեալ զոսկէօղ շիկափոկ պարանն,

Եւ անցեալ որպէս զարծուի սրաթեւ ընդ գետն,

Եւ ձգեալ զոսկէօղ շիկափոկ պարանն`

Ընկեց ի մէջք օրիորդին ալանաց,

Եւ շատ ցաւեցոյց զմէջք փափուկ օրիորդին,

Արագ հասուցանելով ի բանակն իւր:

Leave a comment