Պատրաստվել Մարտ ամսվա գնահատմանը(բանավոր)

1․ Ի՞նչ տարրեր են մտնում ազոտի ենթախմբի մեջ (V խումբ)։

Ազոտ (N), Ֆոսֆոր (P), Արսեն (As), Անտիմոն (Sb), Բիսմութ (Bi)

2․ Որո՞նք են այդ տարրերի ընդհանուր հատկությունները։

Բոլորն ունեն 5 վալենտային էլեկտրոն,

կարող են ցուցադրել -3, +3, +5 օքսիդացման աստիճաններ,

խմբում վերևից ներքև մետաղական հատկությունները ուժեղանում են (ազոտը ոչ մետաղ է, բիսմութը՝ մետաղ),

ստեղծում են կովալենտ միացություններ (հատկապես վերևի տարրերը),

ունեն բանաձևեր օր.՝ NH₃, PH₃),

ատոմների չափերը աճում են վերևից ներքև

3․ Ինչպիսի՞ օքսիդացման աստիճաններ կարող է ունենալ ազոտը։

Ազոտը (N) կարող է ունենալ տարբեր օքսիդացման աստիճաններ՝ -3-ից մինչև +5

4․ Ինչո՞ւ ազոտը համարվում է իներտ գազ սովորական պայմաններում։

Ազոտը (N₂) համարվում է իներտ գազ սովորական պայմաններում, որովհետև.

Նրա մոլեկուլում երկու ազոտի ատոմները կապված են շատ ուժեղ եռակի կապով (N≡N)։

Այդ կապը շատ դժվար է խզվում, ուստի ազոտը գրեթե չի մտնում քիմիական ռեակցիաների մեջ սենյակային ջերմաստիճանում և սովորական ճնշման տակ։

Հակիրճ՝ ուժեղ եռակի կապի պատճառով ազոտը քիչ ակտիվ է։

5․ Ի՞նչ տարբերություն կա ազոտի և ֆոսֆորի հատկությունների միջև։

Ազոտը՝ գազ, քիչ ակտիվ (իներտ)

Ֆոսֆորը՝ պինդ, ավելի ակտիվ

Ազոտը ունի ամուր եռակի կապ, ֆոսֆորը՝ ավելի թույլ կապեր

Ֆոսֆորը ունի ալոտրոպ ձևեր, ազոտը՝ ոչ

6․ Ի՞նչ է ամոնիակը և ինչպիսի՞ հատկություններ ունի։

Ամոնիակ (NH₃) — ազոտի և ջրածնի միացություն է։

Հիմնական հատկությունները՝

Անգույն գազ է՝ սուր հոտով

Լավ լուծվում է ջրում

Ունի հիմնային հատկություններ (ջրում առաջացնում է թույլ հիմք)

Թեթև է օդից

Քիմիապես ակտիվ է (մտնում է տարբեր ռեակցիաների մեջ)

7. Ի՞նչ է ազոտական թթուն (HNO₃) և որտեղ է կիրառվում։

Ազոտական թթու (HNO₃) — ուժեղ թթու է, ազոտի թթվածնային միացություն։

Կիրառումը՝

Պարարտանյութերի արտադրություն

Պայթուցիկ նյութերի պատրաստում

Մետաղների մաքրում և մշակություն

Քիմիական արդյունաբերությունում տարբեր նյութերի ստացում

8. Ասա ազոտի,ֆոսֆորի էլեկտրոնային բանաձևը։

Ազոտ (N) – 7 էլեկտրոն
Էլեկտրոնային բանաձև՝ 1s² 2s² 2p³

Ֆոսֆոր (P) – 15 էլեկտրոն
Էլեկտրոնային բանաձև՝ 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p³

9. Գրեք ամոնիակի ստացման ռեակցիայի հավասարումը։

Ամոնիակի ստացման հիմնական ռեակցիան՝

N₂ + 3H₂ → 2NH₃

(կատարվում է բարձր ջերմաստիճանի և ճնշման տակ, կատալիզատորի առկայությամբ)

Կարճ՝ ազոտ + ջրածին → ամոնիակ։

10. Ինչպե՞ս կարելի է լաբորատորիայում ստանալ ազոտ։

Լաբորատորիայում ազոտը կարելի է ստանալ՝

Ամոնիումի նիտրիտի քայքայումից (կամ դրա ստացում տեղում)

Հիմնական ռեակցիան՝
NH₄NO₂ → N₂ + 2H₂O

(սովորաբար NH₄NO₂-ը ստանում են NH₄Cl + NaNO₂ ռեակցիայով, հետո այն քայքայվում է)

Կարճ՝ ազոտը ստանում են ամոնիումի նիտրիտի քայքայումից։

11. Գրեք ազոտի և թթվածնի փոխազդեցության ռեակցիան։

Ազոտի և թթվածնի փոխազդեցության հիմնական ռեակցիան՝

N₂ + O₂ → 2NO (բարձր ջերմաստիճանում)

Ստացված ազոտի օքսիդը կարող է հետագայում օքսիդացվել՝
2NO + O₂ → 2NO₂

Կարճ՝ բարձր ջերմաստիճանում ազոտը և թթվածինը տալիս են ազոտի օքսիդներ։

12. Հաշվեք՝ քանի մոլ ամոնիակ կստացվի, եթե օգտագործենք 1 մոլ ազոտ (իդեալական պայմաններում)։

Ռեակցիան՝
N₂ + 3H₂ → 2NH₃

Տրված է՝ 1 մոլ N₂

Համաձայն հավասարման՝
1 մոլ N₂ → 2 մոլ NH₃

Պատասխան՝ 2 մոլ ամոնիակ (NH₃) կստացվի։

13. Ինչպիսի՞ ռեակցիա է տեղի ունենում ազոտական թթվի և մետաղների միջև

Ազոտական թթվի (HNO₃) և մետաղների միջև տեղի է ունենում օքսիդավերականգնման (ռեդոքս) ռեակցիա։

Մետաղը օքսիդանում է (դառնում է իոն)

Ազոտը HNO₃-ում վերականգնվում է (ստացվում են տարբեր ազոտի օքսիդներ՝ NO, NO₂ և այլն)

Սովորաբար առաջանում են նաև նիտրատներ և ջուր

Կարճ՝ ազոտական թթուն մետաղների հետ տալիս է ռեդոքս ռեակցիա։

14. Ի՞նչ կարևոր կենսաբանական նշանակություն ունի ազոտը։

Ազոտը ունի շատ կարևոր կենսաբանական նշանակություն, որովհետև՝

Այն մտնում է սպիտակուցների կազմի մեջ

Կազմում է նաև ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի հիմքերը

Անհրաժեշտ է կենդանի օրգանիզմների աճի և զարգացման համար

Բույսերը օգտագործում են այն՝ ամինաթթուներ և սպիտակուցներ ստեղծելու համար (հողի նիտրատների ձևով)

Կարճ՝ ազոտը կյանքի համար անհրաժեշտ է, քանի որ մասնակցում է սպիտակուցների և գենետիկական նյութի կառուցմանը։

15. Որտե՞ղ է կիրառվում արսենը։Ինչպիսի՞ հատկություններ ունի մետաղական թե ոչ մետաղական։

Արսեն (As)՝ կիսամետաղ է, թունավոր է։

Կիրառում՝

Էլեկտրոնիկայում (կիսահաղորդիչներ)

Ալյումինների մեջ

Կարճ՝ կիսամետաղ, հիմնականում կիրառվում է էլեկտրոնիկայում։

16. Ինչպիսի՞ օքսիդներ են առաջացնում այս ենթախմբի տարրերը:Ասա մի քանի օրինակ:

Ազոտի ենթախմբի տարրերը առաջացնում են՝

Թթվային օքսիդներ (N₂O₅, P₂O₅)

Ամֆոտեր օքսիդներ (As₂O₃, Sb₂O₃)

Ներքևում՝ նաև հիմնային բնույթի (Bi₂O₃)

Կարճ՝ վերևում՝ թթվային, ներքևում՝ ամֆոտեր և հիմնային օքսիդներ։