1․ Ո՞ր տարրերն են մտնում ածխածնի ենթախմբի մեջ։

Ածխածնի ենթախումբը (IV խումբ, 14-րդ խումբ) ներառում է՝

Ածխածին (C)

Սիլիցիում (Si)

Գերմանիում (Ge)

Անագ (Sn)

Կապար (Pb)

Կարճ՝ C, Si, Ge, Sn, Pb։

2․ Ո՞ր խմբին են պատկանում այս տարրերը պարբերական համակարգում։

Այս տարրերը պատկանում են IV խմբին (14-րդ խումբ) պարբերական համակարգում, որը կոչվում է նաև ածխածնի ենթախումբ։

3․ Ո՞ր տարրերն են ոչ մետաղներ, մետաղներ և կիսամետաղներ այս ենթախմբում։

Ածխածնի ենթախմբում՝

Ոչ մետաղ՝ ածխածին (C)

Կիսամետաղ՝ սիլիցիում (Si), գերմանիում (Ge)

Մետաղներ՝ անագ (Sn), կապար (Pb)

4․ Քանի՞ էլեկտրոն կա այս տարրերի արտաքին էներգիական մակարդակում։

Ածխածնի ենթախմբի բոլոր տարրերը ունեն արտաքին էներգիական մակարդակում 4 էլեկտրոն։

5․ Ի՞նչ ընդհանուր օքսիդացման աստիճաններ ունեն IVA խմբի տարրերը։

IVA խմբի (ածխածնի ենթախմբի) տարրերի ընդհանուր օքսիդացման աստիճաններն են՝ –4, +2, +4

6․ Ո՞րն է այդ տարրերի բարձրագույն օքսիդների ընդհանուր բանաձևը։

IVA խմբի տարրերի բարձրագույն օքսիդների ընդհանուր բանաձևն է՝

RO₂

որտեղ R = C, Si, Ge, Sn, Pb։

7․ Ի՞նչ բանաձև ունեն համապատասխան թթուները։

IVA խմբի բարձրագույն օքսիդներին համապատասխան թթուների ընդհանուր բանաձևն է՝

H₂RO₃

որտեղ R = C, Si (քանի որ միայն C և Si-ի օքսիդներն են իրականում թթուներ տալիս)։

Օրինակներ՝

CO₂ → H₂CO₃ (ածխաթթու)

SiO₂ → H₂SiO₃ (սիլիցաթթու)

8․ Ինչու՞ ածխածինը և սիլիցիումը համարվում են ոչ մետաղներ, իսկ անագն ու կապարը՝ մետաղներ։

C և Si՝ ոչ մետաղներ են, որովհետև վատ են հաղորդում և չունեն մետաղական հատկություններ։
Sn և Pb՝ մետաղներ են, որովհետև ունեն փայլ և լավ են հաղորդում հոսանքը։

9․ Գրիր ածխածնի բոլոր օքսիդների բանաձևերը։

Ածխածինը առաջացնում է երկու հիմնական օքսիդ՝

CO – ածխածնի (II) օքսիդ (շմոլ գազ)

CO₂ – ածխածնի (IV) օքսիդ (ածխաթթու գազ)

10․ Գրիր սիլիցիումի համապատասխան թթվի բանաձևը։

Սիլիցիումի համապատասխան թթվի բանաձևն է՝

H₂SiO₃ (սիլիցաթթու)

11․ Որոշիր օքսիդացման աստիճանը՝ SiO₂ միացությունում։

SiO₂ միացությունում՝

Թթվածինը միշտ ունի –2 օքսիդացման աստիճան

2 × (–2) = –4

Ուստի սիլիցիումը պետք է լինի +4, որպեսզի գումարը դառնա 0

Պատասխան՝ Si = +4

12․ Որ տարրն է ունենալու ավելի կայուն ջրածնային միացություն՝ CH₄ թե՞ SnH₄։

Ավելի կայուն ջրածնային միացություն ունի CH₄ (մեթան)։

Պատճառը՝ Ածխածինը (C) փոքր ատոմ է և ստեղծում է ուժեղ C–H կապեր

Կապերը կարճ են և կայուն

SnH₄-ում կապերը ավելի թույլ են, քանի որ անագը մեծ ատոմ է

13․ Տրված նյութերից ո՞րն է երկդիմի՝ Sn(OH)₄ թե՞ H₂CO₃։

Երկդիմի (ամֆոտեր) է՝ Sn(OH)₄։

Sn(OH)₄ կարող է արձագանքել և՛ թթուների, և՛ հիմքերի հետ

H₂CO₃ (ածխաթթու) միայն թթու է, ոչ թե երկդիմի

14․ Քանի՞ գրամ է 2 մոլ O₂։

O₂-ի մոլային զանգվածը՝ 32 գ/մոլ է։

2 մոլ × 32 գ/մոլ = 64 գ

15․ Քանի՞ մոլ է 160 գ SO₂։

SO₂-ի մոլային զանգվածը՝
S = 32 գ/մոլ, O₂ = 16×2 = 32 գ/մոլ
Ընդամենը՝ 64 գ/մոլ

Հաշվում ենք՝
160 գ ÷ 64 գ/մոլ = 2.5 մոլ

16․ Ինչպե՞ս է փոխվում տարրերի մետաղական հատկությունը խմբում ներքև իջնելիս։

Խմբում ներքև իջնելիս տարրերի մետաղական հատկությունը ուժեղանում է։

17․ Ինչու՞ RH₄ տիպի ջրածնային միացությունների կայունությունը նվազում է կարգաթվի աճման հետ։

RH₄ տիպի ջրածնային միացությունների (օր. CH₄, SiH₄, SnH₄) կայունությունը նվազում է կարգաթվի աճման հետ, որովհետև՝

Ատոմի չափը մեծանում է

R–H կապերը դառնում են ավելի երկար և թույլ

Կապի էներգիան նվազում է

18․ Ինչու՞ կապարը չի առաջացնում ջրածնային միացություն։

Կապարը (Pb) չի առաջացնում կայուն ջրածնային միացություն, որովհետև՝

Pb–H կապը շատ թույլ և անկայուն է

Կապարը մեծ ատոմ է, և վալենտային էլեկտրոնները վատ են կապվում ջրածնի հետ

Ստացված հիդրիդը շատ արագ քայքայվում է

19․ Ինչպե՞ս է փոխվում թթվային հատկությունը H₂RO₃ թթուների համար խմբում ներքև իջնելիս։

H₂RO₃ տիպի թթուների (օր. H₂CO₃, H₂SiO₃) թթվային հատկությունը խմբում ներքև իջնելիս թուլանում է։