ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր

Գետաշեն – Գյուղ Շահումյանի շրջանում, որը 1991 թ. ենթարկվեց ռազմական գործողությունների և հայ բնակչության բռնի տեղահանման։

Շահումյան – Շահումյանի շրջան՝ Լեռնային Ղարաբաղի հյուսիսային մասում գտնվող տարածք, որը 1991-ին անցավ Ադրբեջանի վերահսկողության տակ։

Բաքու – Ադրբեջանի մայրաքաղաքը։ ԽՍՀՄ փլուզման և Ղարաբաղյան շարժման տարիներին այնտեղից ղեկավարվում էին հակահայ քաղաքական և ռազմական գործողությունները։

Մարտունաշեն – Գյուղ Շահումյանի շրջանում, որը նույնպես ենթարկվեց «Օղակ» գործողության ընթացքում հայ բնակչության բռնի տեղահանման։

«Օղակ» օպերացիա – 1991 թ. ԽՍՀՄ ներքին զորքերի և Ադրբեջանի ուժերի համատեղ գործողություն, որի նպատակն էր զինաթափել և արտաքսել հայկական գյուղերի բնակչությանը Շահումյանի և Գետաշենի շրջաններում։

տարհանում – Բնակչության կազմակերպված կամ հարկադիր տեղափոխում վտանգավոր տարածքից։

Կրկժան – Բնակավայր Շուշիի մոտ, որը 1990-ականների սկզբին դարձել էր ռազմական բախումների վայր։

Խոջալու – Բնակավայր ԼՂ-ում, որտեղ 1992 թ. տեղի ունեցավ ծանր ռազմական բախում և մեծ մարդկային կորուստներով իրադարձություն։

Ստեփանակերտ – Լեռնային Ղարաբաղի մայրաքաղաքը, պատերազմի ընթացքում կարևոր քաղաքական և ռազմական կենտրոն։

Ասկերան – քաղաք և շրջան ԼՂ-ում, ռազմավարական նշանակություն ունեցող տարածք։

Շուշի – կարևոր ռազմավարական քաղաք, որը 1992-ին հայկական ուժերը վերցրել են վերահսկողության տակ։

Արկադի Տեր-Թադևոսյան – հայտնի զորահրամանատար («Կոմանդոս»), ղեկավարել է Շուշիի ազատագրումը։

Մարտակերտ – ռազմաճակատային կարևոր ուղղություն պատերազմի ընթացքում։

Լաչին – ռազմավարական միջանցք, որը կապում էր Հայաստանը Լեռնային Ղարաբաղի հետ։

Բիշքեկ – այստեղ 1994 թ. ստորագրվել է զինադադարի համաձայնագիր։

ԵԱՀԽ – միջազգային կազմակերպություն, որը ներգրավվեց խաղաղ բանակցություններում։

Մինսկի խումբ – ստեղծվել է հակամարտության խաղաղ կարգավորման համար։

զինադադար – ռազմական գործողությունների ժամանակավոր կամ մշտական դադարեցում (ԼՂ-ում՝ 1994 թ.)։

Գուրգեն Դալիբալթայան – ռազմական հրամանատար

Նորատ Տեր-Գրիգորյանց – ՀՀ բանակի ձևավորման մասնակից

Քրիստափոր Իվանյան – մասնակցել է ԼՂ ինքնապաշտպանությանը

Յուրի Խաչատուրով – ՀՀ զինված ուժերի բարձր պաշտոններ զբաղեցրած

Մոնթե Մելքոնյան – կարևոր հրամանատար, մասնակցել է մարտերին

Աշոտ Ղուլան – Արցախյան ազատամարտի մասնակից հրամանատար և ազատամարտիկ։ Զոհվել է պատերազմի ընթացքում և համարվում է ինքնապաշտպանական շարժման ակտիվ գործիչներից։

Թաթուլ Կրպեյան – զոհվել է մարտերում

Լեոնիդ Ազգալդյան – գիտնական-ֆիզիկոս, ապա՝ կամավորական ջոկատների հրամանատար։ Ղեկավարել է ինքնապաշտպանական ուժեր և զոհվել է 1992 թ. մարտական գործողությունների ժամանակ։

Շահեն Մեղրյան – ազատամարտիկ և հրամանատար։ Մասնակցել է Շահումյանի շրջանի ինքնապաշտպանությանը և պայքարին։

Ջիվան Աբրահամյան – ազատամարտիկ, մասնակցել է Ղարաբաղյան պատերազմի ինքնապաշտպանական և ռազմական գործողություններին։

Յուրա Պողոսյան – արցախյան պատերազմի մասնակից զինվորական հրամանատարներից մեկը։

Սամվել Բաբայան – ԼՂ զինված ուժերի գլխավոր հրամանատար։ Կազմակերպել է Արցախի բանակի գործողությունները հատկապես 1992–1994 թթ. ռազմական փուլում։

Վազգեն Սարգսյան – ՀՀ պաշտպանության նախարար և բանակի ձևավորման գլխավոր գործիչներից։ Համարվում է Հայաստանի բանակի ստեղծման առանցքային դեմք։

Սերժ Սարգսյան – զինվորական և պետական գործիչ։ Արցախյան պատերազմի ընթացքում զբաղվել է ինքնապաշտպանական ուժերի կազմակերպմամբ, հետագայում դարձել ՀՀ նախագահ։

Մանվել Գրիգորյան – Հայ գեներալ և ռազմական հրամանատար։ Մասնակցել է Արցախյան պատերազմի մի շարք մարտական գործողությունների։

Սեյրան Օհանյան – զինվորական գործիչ, հետագայում ՀՀ պաշտպանության նախարար։ Արցախյան պատերազմի ընթացքում ծառայել է հրամանատարական պաշտոններում։

Սամվել Կարապետյան – Արցախյան պատերազմի ռազմական հրամանատարներից։ Մասնակցել է ինքնապաշտպանական և ռազմաճակատային գործողություններին։

Վիտալի Բալասանյան – Արցախյան ազատամարտի հրամանատար։ Ղեկավարել է մի շարք կարևոր ռազմական գործողություններ և հետագայում զբաղվել պետական գործունեությամբ։

Ռոբերտ Քոչարյան – Արցախի և Հայաստանի պետական գործիչ։ Արցախյան պատերազմի տարիներին եղել է ԼՂ ղեկավարության մեջ, հետագայում՝ ՀՀ նախագահ։

ՀԻՄՆԱԿԱՆ Ա2
ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչպե՞ս ընթացան ռազմական գործողությունները Ղարաբաղ­յան առաջին պատերազմում։ Ի՞նչ հաջողություններ ունեցավ հայկական կողմը։

Պատերազմը սկսվեց ինքնապաշտպանական ջոկատներով, հետո դարձավ լայնածավալ պատերազմ։
Հայկական կողմը հաջողեց՝ վերցնելով Շուշին, բացելով Լաչինի միջանցքը և վերահսկելով ԼՂ-ի մեծ մասը։

բ. Բացատրի՛ր։ Ինչպե՞ս սկսվեց պատերազմը ԼՂ-ում։
Ի՞նչ գործողություններ էին ձեռնարկում Ադրբեջանի և ԽՍՀՄ իշխանությունները որպես արձագանք
հայերի պահանջի։

Պատերազմը սկսվեց ԼՂ հայերի ինքնորոշման պահանջից։
ԽՍՀՄ և Ադրբեջանի իշխանությունները պատասխանեցին զորքերով, «Օղակ» օպերացիայով և հայկական գյուղերի բռնի տեղահանմամբ։

գ. Վերլուծի՛ր։ Ինչպիսի՞ իրավիճակ էր ռազմաճակատում զինադադարի կնքումից անմիջապես առաջ։

Զինադադարից առաջ պատերազմը ծանր էր ու երկարատև։
Հայկական կողմը վերահսկում էր մեծ տարածքներ, կողմերը ուժասպառ էին, և սկսվեց բանակցային փուլը (1994 զինադադար)։